Er is een uitgesproken verband tussen fysieke, emotionele, psychische mishandeling en eetstoornissen. Onderzoek wees uit dat een groot aantal eetstoornispatiënten ooit in hun leven met gewelddadig gedrag te maken kreeg, vaak in de eigen huiselijke kring. Bij een online poll die door Something Fishy werd georganiseerd beweerde meer dan 50% van de respondenten dat één of andere vorm van psychisch, fysiek of seksueel geweld de directe of indirecte aanleiding was voor hun eetstoornis.
Fysiek en emotioneel geweld
Sommige kinderen worden het slachtoffer van intrafamiliaal (huiselijk) geweld. Ze worden om de haverklap door vader, moeder (of beide) geslagen met de hand, de vuist, een riem, een stuk rubberslang, een stok…ze worden geschopt, aan de haren over de vloer gesleept. Deze kinderen gaan gebukt onder een voortdurende terreur. Ze voelen zich machteloos en bang. Hun ouders die hen normaliter zouden moeten koesteren en beschermen werken hun woede en frustraties op hen uit en beschadigen hen op die manier voor het leven.
Intrafamiliaal of huiselijk geweld kan ook van psychische of emotionele aard zijn. Dat is het geval als vrouwen en kinderen voortdurend worden beschimpt, als hun doen en laten angstvallig wordt gecontroleerd, als ze geïsoleerd worden van anderen en steeds maar te horen krijgen dat ze dom en waardeloos zijn. Soms worden ze gewoon genegeerd, verwaarloosd of in de steek gelaten. Het gevolg daarvan is dat ze zichzelf gaan haten omdat ze geloven dat ze geen recht hebben op liefde en aandacht. Ze projecteren de minachting die anderen voor hen voelen op het eigen lichaam, krijgen een verstoord lichaamsbeeld… Hun gevoel van eigenwaarde zakt onder het nulpunt, ze zijn voortdurend op hun hoede en hun lichaamsgrenzen vervagen.
In beide gevallen kan het gebeuren dat het slachtoffer alle vertrouwen in andere mensen verliest. Intieme contacten worden een groot probleem. Iedereen die toenadering tot hen zoekt wordt op een afstand gehouden.
Het eindigt er soms mee dat de slachtoffers van deze vormen van geweld zichzelf de schuld geven van de agressie jegens hen. Ze verdienen slaag of verwijten omdat ze nooit iets goeds doen. Alles wat ze ondernemen wikken en wegen ze, zoveel schrik hebben ze om iets verkeerds te doen. Soms lukt het hen niet meer om zelfstandig beslissingen te nemen. Ze vragen zich voortdurend af of ze niets verkeerds doen of zeggen, plooien zich in allerlei bochten om toch maar aanvaard of gewaardeerd te worden. Ze hebben het gevoel dat ze geen controle hebben over hun eigen leven.
Kinderen die op één of andere manier mishandeld werden zullen in hun latere leven vaak verbintenissen aangaan met mensen die hen ook mishandelen/misbruiken. Ze zijn fysiek en emotioneel geweld gaan gelijkstellen met liefde, ze denken gewoon dat ze niet beter verdienen. Niet zelden krijgen ze te maken met depressies, angstaanvallen, drugsverslaving, alcoholisme en eetstoornissen.
Om toch een gevoel van controle te krijgen zullen sommige slachtoffers van mishandeling hun gewicht drastisch gaan controleren. Soms denken ze dat de geweldpleger(s) de mishandeling zal stopzetten als ze maar slank genoeg zijn. Of ze hongeren zichzelf uit omdat ze geloven dat ze niets goeds verdienen. Anderen proberen de innerlijke leegte die ze voelen (of het gemis aan warmte en affectie) op te vullen met voedsel, of ze proberen hun pijn en woede te verdoven met een eetbui.
Ze gaan voedsel zien als hun enige vriend, een voorspelbare kameraad die zich niet tegen hen zal keren – Sommige slachtoffers denken dat het beteugelen van hun eetgedrag de enige manier is waarop ze hun omgeving enigszins kunnen controleren. Anderen purgeren om hun verwarde emoties de baas te kunnen, of om zichzelf te straffen omdat ze van iets genieten dat ze niet verdienen (voedsel, liefde). Voedsel kan een wapen worden om de controle in handen te krijgen, of een vriend die hen niet teleurstelt of in de steek laat. Het kan ook een instrument worden om de pijn te vergeten
zie ook: eetstoornissen & seksueel mibruik, anorexia en seksueel misbruik
www.something-fishy.org
Als je wordt geslagen, vaak wordt uitgescholden, niet goed te eten of nauwelijks aandacht krijgt of als je wordt gedwongen tot seks, dan wordt je mishandeld. Je kan aangifte doen bij de politie. Maar wat je zeker moet doen is hulp zoeken,
Wat is kindermishandeling?
Het gaat om alle vormen van geweld tegenover kinderen en jongeren. Wie mishandeld wordt, beseft dat niet altijd. De situatie lijkt ‘gewoon’. Soms zegt de volwassene ‘dat het zo hoort’. Soms zegt hij dat het hem spijt. Meestal wordt er niet over gepraat.
Kinderen en jongeren worden mishandeld als ze b.v. geslagen of gestampt worden, als ze brandwonden krijgen toegebracht, als ze medicijnen krijgen die niet voor hen zijn bestemd.
Wat is emotionele mishandeling?
Kinderen en jongeren worden mishandeld als hun moeder b.v. Laat horen dat ze niet gewenst zijn, hun vader hen de grond inboort als er andere mensen bij zijn of juist in het geniep, als hij voortdurend zegt dat ze nooit iets goed doen, een mislukkeling zijn, als hij onredelijke eisen stelt, hen negeert of vernedert, als hij geen bemoediging, veiligheid en geborgenheid geeft of als hij buiten proportie straft.
Lichamelijke verwaarlozing
Kinderen en jongeren worden verwaarloosd als hun ouders niet zorgen voor schone kleding, voor voldoende en gezond eten en voor genoeg nachtrust. Als hun ouders niet voor hen zorgen als ze ziek zijn of als ze voor straf in de kou of de regen moeten staan.
Geestelijke verwaarlozing
Kinderen en jongeren worden verwaarloosd als ze onvoldoende aandacht krijgen (genegenheid, geborgenheid, tijd en ruimte), interesse (b.v. voor schoolrapporten) en respect (b.v. ze spreken je nooit met je echte naam aan).
Seksueel misbruik
Kinderen en jongeren worden misbruikt als ze worden aangeraakt op plaatsen waar ze dat niet willen, als ze worden gedwongen om deel te nemen aan seksuele handelingen of om te kijken naar porno. Ook dreigen dat er iets erg gebeurt als ze het aan iemand vertellen, is misbruik.
Aanranding is b.v. tegen je zin aangeraakt, betast of uitgekleed worden. Ook doorgaan met vrijen als jij niet wil, is een vorm van aanranding. Verkrachting is een lichaam binnendringen tegen iemands wil, met geweld, onder bedreiging van geweld of door chantage. ‘Binnendringen’ gaat niet alleen over de penis, maar ook over vingers of voorwerpen in de anus, de vagina of de mond.
Incest slaat op seks tussen naaste familieleden (b.v. (stief)vader of moeder, broers en zussen, opa’s en ooms, neven en tantes). Het zijn allemaal vormen van seksueel geweld en ze zijn allemaal strafbaar. Maar wat in de eerste plaats telt, is dat het misbruik onmiddellijk moet worden gestopt. Je kan dat alleen stoppen mét hulp.
Wie mishandelt kinderen en jongeren?
Mishandeling komt voor in alle lagen van de bevolking. Dikwijls gebeurt het binnen het gezin. Kinderen willen dat vaak niet toegeven. Ze willen niet dat hun ouders worden gestraft of dat hun gezin uit elkaar valt. Natuurlijk zijn er ook andere daders. Je kan b.v. mishandeld worden door leerkrachten, vrienden van je ouders, leiders in de jeugdbeweging. Ook van hen kan je afhankelijk zijn voor aandacht, bescherming en verzorging. In de meeste situaties gebeurt mishandeling dus door volwassenen die je kent en waar je vertrouwen in had. Dat kan heel verwarrend zijn. Eerder uitzonderlijk worden kinderen en jongeren misbruikt door onbekenden.
Waarom mishandelen ouders?
Oorzaken voor mishandeling zijn niet meteen aan te duiden. Meestal zijn er enkele redenen. Veel ouders die hun kind mishandelen hadden zelf een slechte jeugd. Ze hebben dat nooit kunnen verwerken. Ze lopen met een boel opgekropte frustraties rond die ze bij gebrek aan een gezonde uitlaatklep afreageren op hun kinderen. Een mishandelaar wil anderen controleren omdat hij zelf niet al te stevig in de schoenen staat. Er zijn ook ouders die geen kinderen wilden. De kinderen zijn te veel. Ze staan de plannen van de ouders in de weg. Ook drank of drugs kunnen leiden tot mishandeling. Soms zit een gezin heel erg in de problemen. Er is niet genoeg geld of er is ruzie in de familie. De spanning wordt te groot. Dat werken ouders dan uit op hun kinderen. En dat kan natuurlijk niet, want het is aan de ouders om hun kinderen te helpen bij het oplossen van hun problemen en niet omgekeerd.
Wiens schuld is het?
Als kinderen en jongeren worden mishandeld, is dat nooit hun schuld! Ook al zoeken ze de schuld bij zichzelf (‘ik ben een moeilijk kind’). Vaak krijgen ze die boodschap om hun schuldgevoelens aan te praten. Veel jongeren doen extra hun best, in de hoop dat de mishandeling zal stoppen. Maar de verantwoordelijkheid ligt altijd bij de volwassenen. Want ook ‘als je beter je best doet’, stopt het misbruik niet.
Wat zijn de gevolgen
Wie mishandeld of misbruikt wordt, loopt lichamelijk en/of psychisch letsel op. Het gaat niet alleen om zichtbare schade, zoals blauwe plekken of brandwonden. Er is ook onzichtbare schade zoals angst, onzekerheid en minderwaardigheidsgevoelens. Vaak zijn ze beschaamd zodat ze het tegen niemand durven vertellen. Ze stoppen hun gevoelens weg omdat die teveel pijn doen. Ze zijn angstig in allerlei situaties en hebben weinig zelfvertrouwen. Ze geloven niet dat anderen hen graag hebben of ze zijn bang dat hun geheim uitkomt. Anderen worden agressief of ontwikkelen een eetstoornis.
Soms gaat het moeilijk op school. Ze zijn hyperactief, vertrouwen niemand, kunnen zich moeilijk concentreren of gaan ‘kinderachtig’ doen. Ze hebben soms last van hoofdpijn, buikpijn, slecht slapen, nachtmerries, hyperventilatie. Ze hebben (regelmatig) blauwe plekken, botbreuken of brandwonden en geven daarvoor ‘vreemde’ redenen, ze hebben angst of afkeer voor aanraking, vertonen ongewoon veel belangstelling voor seks, zijn bang om op hun rug te liggen, eten bijna niet meer of juist veel.
Denk je dat een vriend(in) mishandeld wordt?
Misschien maak jij je zorgen om een vriend, klasgenoot, broer of zus. Als je meerdere signalen (zie hierboven) ziet, is er reden tot ongerustheid. Toch kunnen die signalen ook allemaal een andere oorzaak hebben (ook dan is er reden om je bezorgdheid te tonen).
Wat kan je doen?
Laat merken dat je bezorgd bent en dat je open staat voor een gesprek. Vraag hem of haar zeker niet uit. Laat merken dat je hem of haar gelooft en dat hij of zij hulp nodig heeft om de mishandeling te stoppen. Probeer je gevoelens onder controle te houden, ook al kost dat moeite. Je broer of vriendin heeft nood aan iemand die hem of haar rustig maakt en helpt om hulp te zoeken.
Waar kan je hulp vinden?
Als jij of iemand uit je omgeving mishandeld wordt, is er hulp nodig. Er zijn verschillende mogelijkheden.
Je verhaal vertellen
Elke vorm van mishandeling moet stoppen, en wel zo snel mogelijk om de schade zo veel mogelijk te beperken. Dat kan alleen als je het aan iemand vertelt. Zoek iemand die je vertrouwt en vraag hem of haar om je helpen. Je zou er van versteld staan hoeveel mensen voor je in de bres willen springen, als jij maar eerst je mond opendoet. Als je er met niemand over durft praten, kan je bellen (gratis en anoniem) met de Kinder- en Jongerentelefoon, met Pandora of met Tele-onthaal (zie verder). Ze luisteren naar je verhaal en zoeken samen wat je kan doen. De problemen zijn hiermee zeker niét opgelost, maar je hebt een eerste belangrijke stap gezet.
- verlies het vertrouwen en het geloof in jezelf niet. Jij bent wellicht meer dan okee. Mishandeling is een probleem van de dader, niet van jou. Je bent wellicht niet perfect, maar dat is niemand. En niets rechtvaardigt systematische mishandeling
- zet je schaamte en schuldgevoelens opzij, het gaat om jouw leven, jouw gezondheid en jouw toekomst. De gevolgen van mishandeling voor je psyche zijn niet te onderschatten. Een mishandelaar is zoiets als een zieke die moet geholpen worden. Als jij praat dienen er zich wellicht oplossingen aan
- blijf vertrouwen hebben in mensen, niet iedereen is er op uit om jou te kwetsen, wel integendeel, de meeste mensen hebben heel veel begrip voor iemand die mishandeld werd. Als jij zwijgt en je gedraagt je vreemd op school omwille van wat er thuis gebeurt leidt dat soms tot onprettige misverstanden. Een leraar kan niet in je hoofd kijken.
Waar kan je nog terecht:
JAC
Ook in een JAC kan je je verhaal anoniem vertellen. Je kan er binnenlopen zonder afspraak en je beslist zelf of je na een eerste gesprek nog terugkomt. De JAC-medewerker zal met jou zoeken naar mogelijkheden om de mishandeling te stoppen of naar gespecialiseerde hulp om het misbruik te verwerken.
School en LCB
De meeste scholen hebben een vertrouwenspersoon bij wie iedereen terecht kan. Is er een leraar die je vertrouwt, vraag hem dan contact te zoeken met een Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (zie hierna) of om je hiermee te helpen, zodat die stap voor jou iets minder moeilijk wordt. Je kan ook een gesprek vragen met iemand van het CLB (= centrum voor leerlingenbegeleiding).
Comté bijzondere jeugdzorg
Het Comité voor Bijzondere Jeugdzorg helpt kinderen en jongeren met problemen. Je kan zelf naar een Comité stappen of bellen of mailen. Ze zoeken met jou hoe de mishandeling kan worden gestopt. Ze moeten je in ieder geval beschermen tegen verder misbruik.
Diensten voor slachtoferhulp
Als je iets schokkends hebt meegemaakt, kan je terecht bij Slachtofferhulp. Zij zullen met jou zoeken naar mogelijkheden om de mishandeling te stoppen of naar gespecialiseerde hulp om het misbruik te verwerken. Als je wil, gaan ze mee naar de politie, naar een dokter of naar de rechtbank.
Vertrouwenscentra Kindermishandeling
In elke provincie is er een Vertrouwenscentrum Kindermishandeling. Je kan er terecht voor hulp als je wordt mishandeld, verwaarloosd of misbruikt of als je denkt dat iemand uit je omgeving wordt mishandeld. Kinderen en jongeren, ouders, leerkrachten, buren, vrienden enz. kunnen er terecht voor advies. Je hoeft geen namen te noemen. Doe je echt een melding en vraag je dus ‘om op te treden’, dan moet je wel een naam noemen. Het centrum onderzoekt of het om mishandeling gaat. Als dat zo is, zullen ze proberen om het geweld te stoppen.
Wordt de dader gestraft
Je kan aangifte doen bij politie of parket. Zij moeten misdrijven opsporen en vervolgen. Zij moeten elke zaak ter harte nemen. Afhankelijk van de ernst van de situatie zal het parket vrijwillige hulpverlening voorstellen of aan de jeugdrechter beschermingsmaatregelen vragen. De jeugdrechter beslist onafhankelijk over die maatregelen. Het parket kan er voor zorgen dat de dader uit de buurt van het slachtoffer moet blijven. Het parket kan vervolging instellen. Als je minderjarig bent, mag je iemand (die je zelf kiest) meebrengen naar het verhoor. Het parket onderzoekt de zaak en beslist of hij die doorgeeft aan de rechter. Na aangifte heb je dus geen vat op het verdere verloop. Het is de rechter die oordeelt of de feiten voldoende bewezen zijn en of hij een straf kan uitspreken.
Geholpen
Het heeft lang geduurd voordat ik met iemand over mijn ervaringen durfde te praten. Ik vond het moeilijk om met een onbekende te praten over de mishandeling door mijn vader. Eigenlijk schaam ik me hiervoor. Dit verwacht je toch niet van je ouders? Mijn mentor zag aan me dat ik me niet gelukkig voelde en ik haalde de laatste tijd minder goede cijfers. Zij heeft me doorverwezen naar de schoolmaatschappelijk werker. Hij praatte rustig met mij en hij geloofde wat ik vertelde. Hij kon zich goed in mij verplaatsen en stelde mij op mijn gemak. Pas na een aantal gesprekken hebben wij gekeken hoe wij dit probleem konden aanpakken. Uiteindelijk gaf ik hem toestemming om met mijn ouders te praten. Mijn ouders waren niet blij dat ik dit allemaal had verteld, maar de mishandeling is wel gestopt! Nu vraagt mijn vader me eerder hoe het met mij op school gaat. Ik vind het fijn dat mijn vader weer aardig tegen me doet. Ik heb nu meer zin om met mijn schoolwerk bezig te zijn en haal nu goede cijfers. Als ik je een advies mag geven: wacht niet te lang om er met iemand over te praten. Mij heeft het in ieder geval wel geholpen.
Groeten van Inge.
Adressen waar je terecht kan
Vertrouwenscentrum Kindermishandeling
Algemeen: www.kindermishandeling.org, Antwerpen – 03/230.41.90 – info@vkantwerpen.be; Brussel – 02/477.60.60 – kindinnood@az.vub.ac.be; Limburg – 011/27.46.72 – info@vklimburg.be; Oost-Vlaanderen – 09/216.73.30 – info@vkgent.be; Vlaams-Brabant – 016/30 17 30-vk.vlaams-brabant@uz.leuven.be;West-Vlaanderen – 050/34.57.57- info@vertrouwenscentrumwvl.be
Kind en Gezin
Hallepoortlaan 27 – 1060 Brussel – 02/533.12.11 – www.kindengezin.be -Folder: Kindermishandeling (gratis).
Centra voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning
Adressen krijg je (anoniem) via 02/533.12.11 of via www.kindengezin.be. Je kan hier ook een folder aanvragen (gratis).
Kinder- en Jongerentelefoon
Postbus 50 -2800 Mechelen – 0800/15.111; brievenbus@kjt.org en www.ktj.org; Bellen kan elke dag (gratis) tussen 16 en 20u (behalve op zondag).
CLB’s (centrum voor leerlingenbegeleiding)
Adressen vind je op www.ond.vlaanderen.be/clb/.
Een online forum waar je terecht kan met je problemen
http://www.partnermishandeling.nl/prikbord/index.php
Ook voor kindermishandeling, seksueel misbruik, psychische mishandeling, enz. kan je op dat forum terecht
Interessante links:
http://helpff.nl/mishandeling
http://www.kindermishandeling.nl/
Kijk eens op www.stukyoutoo.com naar filmpjes over kindermishandeling die jongeren zelf maakten.
Of kijk op www.stuktheater.nl. Voor informatie over een lespakket met dvd door en voor jongeren.