www.gevangeningewicht.nl
Moeder Anet over de anorexia van haar dochter
‘De schuldvraag stellen is zinloos’
‘De schoolarts adviseerde mijn dochter toen ze twaalf was om wat af te vallen. Ze was ietsje aan de mollige kant. Zelf zegt Natascha dat dat misschien wel het begin is geweest. Ze hield het lijnen goed vol. Ze deed het trouw, maar nog niet excessief. Als ik terugkijk denk ik: zoveel zelfdiscipline kun je van een kind van twaalf niet verwachten. Dus daar zit al iets.
‘Het echte hongeren begon twee jaar later. In de zomervakantie wilde ze opeens geen cornflakes meer bij het ontbijt, boter op haar brood, geen toetje meer. Toen hadden we al het idee dat er iets mis was. Ze was absoluut niet te dik. Natascha had weinig zelfvertrouwen en was dat schooljaar blijven zitten. Dat heeft haar de das omgedaan. Die eetstoornis heeft zich vermoedelijk ontwikkeld omdat ze al aan de lijn deed en dat goed lukte. Dat kón ze, dat had ze bewezen. Zelf heeft ze ook vaak gezegd dat dit het enige was wat ze echt goed kon. Ze heeft ook jarenlang van zichzelf gedacht dat ze verschrikkelijk lelijk was.
‘We signaleerden dus al snel dat er wat mis was. Maar we hebben er niet meteen iets mee gedaan. Wel toen het eetpatroon zich voortzette. Ze wilde niet meer uit eten, wat ze voorheen graag deed, en ze at systematisch minder. In de herfst ging het voortdurend bergafwaarts.
Toen hebben mijn man en ik haar naar een therapeut gestuurd. Ze woog nog 42 kilo, maar ze is wel klein van stuk. Volgens mij was het een goede therapeut, maar het werkte totaal niet. Zelf wilde ze er eigenlijk niet heen. Op advies van de huisarts heeft ze ook nog een diëtiste geraadpleegd. Dat werd een ramp. Ze ging bij voorbaat nog minder eten, uit angst om dikker te worden als ze de adviezen van de diëtiste moest opvolgen. Je hebt echt een diëtiste nodig die ervaring heeft met eetstoornissen.
‘Natascha bleef lijnen. We gebruikten het woord anorexia toen nog niet, het was “iets raars met eten”. De therapeut gebruikte die term als eerste. In december nodigde die ons uit voor een gesprek. Hij adviseerde hen Natascha in deeltijdbehandeling te laten gaan bij een kliniek van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) die gespecialiseerd was in jongeren met eetstoornissen. Maar de intake daar duurde zes weken en die lange wachttijd was funest. Met het vooruitzicht weer gewoon te moeten gaan eten ging Natascha nog fanatieker lijnen. Dat lukte griezelig goed. Uiteindelijk woog ze 34 kilo. Dat was verschrikkelijk. Ik dacht dat ik gek werd. Bij elke maaltijd hadden we verschrikkelijke scènes. Of ik nu boos werd, schreeuwde of smeekte, niets hielp. Ze moffelde eten weg. Het was de ergste tijd van mijn leven. De situatie was levensbedreigend, de huisarts altijd oproepbaar. Natascha had momenten van inzicht, maar de dwang om te lijnen overheerste. Hoe magerder ze was, hoe sterker de waanvoorstelling dat ze dik was. Haar ongesteldheid bleef weg, ze kreeg donshaar op haar rug, allemaal symptomen. En ze was vreselijk mager. Als bekenden haar zagen, vroegen ze, wat is er met jóu aan de hand?! Dus hoe eerder je het proces stopt, hoe beter. In de hulpverlening moeten er geen wachttijden zijn. Toen Natascha aan het einde van de intake moest toezeggen dat ze aan de behandeling mee zou werken, was ik doodsbenauwd dat ze nee zou zeggen. Ze was totaal in paniek. In tranen heeft ze toegestemd.
‘Mijn dochter bleef wel naar school gaan. Dat lukte wonderwel. Maar sociaal ging het niet goed. Ze was al eerder gepest op school, en de vriendinnen die ze had gingen haar mijden, omdat ze alleen nog maar over eten en calorieën kon praten. Ze was erg eenzaam.
De behandeling bij het UMCU begon bij een diëtiste, want Natascha moest eerst meer aankomen voordat ze in deeltijdbehandeling kon. Ik kreeg een “waakhondfunctie”, moest steeds zeggen wat ze van de kliniek moest eten. Natascha zat soms te huilen voor haar bord, maar ze kwam wel aan. Ik denk dat ze ook opluchting voelde dat ze weer sterker werd.
De deeltijdbehandeling en de nabehandeling hebben bij elkaar twee jaar geduurd. In alle opzichten ging het beter met Natascha. Het leek alsof ze er overheen was, al bleef ze dwangmatig met eten bezig. Nog altijd kan ze moeilijk eten wat niet in haar voedingsadvies staat.
‘Toen ze zestien was, maakte haar eerste vriendje het net voor de zomervakantie uit. Ze raakte erg gedeprimeerd. Praktisch zonder dat ik het deze keer merkte is ze enorm gaan lijnen. Ze sjoemelde met eten, zorgde dat ze rond etenstijd niet thuis was of zei dat ze al gegeten had. Twee maanden lang heb ik niets door gehad. Ze bleek een uitstekende actrice te zijn. Tijdens een weekend weg zei ze tegen ons: gaan jullie maar koffie drinken, ik haal wel een broodje. Veel later biechtte ze op dat ze toen niets had gegeten.
‘We hebben opnieuw contact opgenomen met de kliniek voor eetstoornissen. Deze keer kon Natascha meteen terecht. Ze kreeg een intensieve behandeling, met gesprekken en wegen. Het ging snel beter en de positieve lijn zette ook langer door. Natascha deed eindexamen en zat vol plannen. Maar toen ze opnieuw door een vriendje werd afgewezen, begon ze weer extreem te lijnen. Alleen kon ze nu niet meer in Utrecht terecht, omdat de kliniek voor eetstoornissen was opgeheven. Uiteindelijk zijn we bij een privé-kliniek in Engeland terecht gekomen. Natascha is er drie maanden opgenomen geweest. Ze kreeg een intensief programma en moest zich aan een streng eetregime houden. De hulpverleners waren aardig en de therapie werkte. Maar de nabehandeling bij een Nederlandse ggz-instelling sloeg níet aan bij ons. Wij zagen helemaal niets in de gezinstherapie zoals ze die daar gaven. Tot besluit van haar behandeling heeft Natascha een reis van twee maanden met haar vader door Australië gemaakt.
‘De eetstoornis legt een zware druk op mij en op ons gezinsleven. Ik voel me vaak totaal machteloos. De terugvallen vervullen me met angst en maken me moedeloos. En het risico dat je als ouders ruzie krijgt over de manier waarop je ermee om moet gaan is levensgroot. Of dat je de schuldvraag gaat stellen. Doe dat niet. Het is zinloos. Probeer als ouders één lijn te trekken en laat je niet tegen elkaar uitspelen. En richt je niet op mogelijke oorzaken van de eetstoornis, maar op de vraag hoe je kind er vanaf komt.’
Natascha is nu twintig en een gemotiveerde studente met een druk sociaal leven. Ze is door alle ervaringen een stuk weerbaarder geworden. Over haar gevecht met anorexia schreef ze het boek Magere jaren. Ze krijgt er veel positieve reacties op. Maar de anorexia blijft aan haar trekken. Toch zijn vroegtijdige signalering en hulp erg belangrijk, besluit Anet. God mag weten waar Natascha nu anders zou zijn geweest.
