Anorexia Symptoms and Psychology: Seeking “Specialness”
From Matthew Tiemeyer,
We weten met zijn allen dat een extreem verlangen om gewicht te verliezen één van de psychologische symptomen van anorexia is. Veel mensen vragen zich af ‘waarom legt iemand de lat zo hoog.” Inderdaad, waarom is gewicht verliezen zo belangrijk? En waarom is het gewichtsverlies nooit toereikend genoeg om zich tevreden te voelen?
Sommige deskundigen beweren dat er nog een andere factor een rol speelt bij dat extreem verlangen om gewicht te verliezen. Voedsel vermijden, calorieën tellen, en dwangmatige lichaamsbeweging zijn volgens hen middelen die een bepaald doel moeten dienen.
En dat grotere doel is ’speciaal zijn’. De rode draad die door heel wat anorexiaverhalen loopt is het intense verlangen om “anders dan anderen’ te zijn, om boven het maaiveld uit te steken. Dat is ook de factor die van gewichtsverlies zo ‘n fascinerende levenskeuze maakt. Veel andere mensen slagen er immers niet in op een dergelijke rigoureuze manier af te slanken. Voedsel wordt trouwens van oudsher gebruikt als een sociaal label,een middel om zich te onderscheiden. Door verfijnde gerechten te eten die de man in de straat zich niet kon veroorloven, beklemtoonde de elite destijds haar hogere status. Waarom zou ‘niet eten’ dan geen statussymbool kunnen zijn.
Het is overigens niet moeilijk om speciaal te zijn als je gewicht kan verliezen. Je hebt een manier gevonden om je verlangens op non-actief te zetten en om te verzaken aan de meest fundamentele behoefte: het eten. Het vasten voelt aan als een unieke kracht.
Natuurlijk kan je dan niet zomaar een ultiem streefgewicht vooropstellen. Want als je dat bereikt, moet je stoppen met afslanken. Maar dan verlies je geen gewicht meer, en is er niets meer dat je onderscheidt van anderen. Dus leg je de lat een beetje hoger en bepaal je een nieuw en lager streefgewicht. En opnieuw. En opnieuw. Het gewichtsverlies is nooit substantieel genoeg.
Vanwaar komt dat verlangen om speciaal te zijn? Iedere persoon heeft in min of meerdere mate zijn eigen redenen. Maar uit mijn ervaringen blijkt dat – ongeacht de oorspronkelijke aanleiding – gevoelens van schaamte en onzekerheid aan de basis van het gestoorde eetgedrag liggen. Een meisje dat zich diep schaamt of zich minderwaardig voelt wil iemand of iets om haar er van te overtuigen dat zij OK is. Anorexia vervult enigszins die functie (maar niet altijd met het gewenste resultaat).
Ik heb eerder al geschreven over de emotionele strijd in de geest van iemand met anorexia. Het is een gevecht tussen de trots om het gewichtsverlies en de twijfel aan zichzelf die nooit ophoudt.
Iemand met een eetstoornis heeft het vaak over een innerlijke stem die haar kwelt met negatieve commentaren. Soms vertelt die haar dat ze lelijk of dik is, een kluns of een sociale outcast. Die stem versterkt het gevoel van onzekerheid. Om dat te neutraliseren moet er iets zijn dat haar gevoel van eigenwaarde tot ongekende hoogten optilt. Het controleren van haar lichaamsgewicht komt daaraan tegemoet. Tijdelijk althans.
Er is heel wat competitie merkbaar op pro-ana (pro-anorexia) websites, omdat al die meisjes zich uitsloven om anders te zijn dan de rest. Die competitie doet de twijfel groeien (ik ben niet zo mager als zij, ik heb een groot probleem). Op die manier wordt ‘meer gewicht verliezen’ de maatstaf voor succes en ‘het speciaal zijn’ (”Nu kan ik zeggen dat ik niet voor haar moet onderdoen.”) Dat vervult haar met trots tot de innerlijke stem weer van zich laat horen.
Personen met anorexia klampen zich vast aan een ascestische levensstijl om te beklemtonen dat ze uniek zijn. Maar net dat dwangmatige gedrag legt hun ware intenties bloot: ze willen maar al te zeer. Ze willen ascese en ze willen speciaal zijn. Aimee Liu, auteur van Gaining: The Truth About Life After Eating Disorders (Warner Books), beschrijft de paradox op een briljante manier: “Zelfs onthouding kan een object van verlangen worden, daarom is helemaal niets willen zo onbevredigend.”
Het is gewoon tragisch. Anorexia is een poging om zich te onderscheiden, maar bevestigt alleen maar dat iedereen in hetzelfde schuitje zit — alle mensen hebben verlangens en werken zich uit de naad om daaraan tegemoet te komen. Zelfs als een meisje de behoefte aan voedsel weet te onderdrukken, voedt ze daarmee haar verlangen om boven haar leeftijdsgenoten uit te stijgen als een toonbeeld van kracht.
Het is een krachttoer om nee te zeggen tegen het leven. Als de wens om uniek te zijn uiteindelijk vervangen wordt door de wens om het leven te omarmen, kan een persoon met anorexia die wilskracht tot een krachtig positief wapen smeden.
