Anorexia en kapucijners

Anne Peetoom

17/05/2008

Een op de vier meisjes die worden behandeld voor een eetstoornis was regelmatig op een Pro Ana-site te vinden. Dat zijn sites waar anorexia als levensstijl wordt gepropageerd, vaak in de vorm van een blog. Ze zijn er te vinden om tips uit te wisselen: hoe kan je het beste braken, wat zijn de tips en trucs om je ziekte voor de buitenwereld te verbergen, en wat zijn de beste laxeermiddelen. Centrum Eetstoornissen Ursula in Leidschendam deed onderzoek onder de eigen patiënten.

“ Was het lekker?” , roepen Anouk en Wendy, als Sandra na de lunch weer naar buiten komt uit de kliniek. Het is 1 uur in de middag, we zijn in het park rond het centrum eetstoornissen Ursula in Leidschendam opnames voor het NOS Journaal aan het maken. Het is warm. Blote benen weer. Maar dat is voor sommige meisjes in de kliniek nog een brug te ver. Veel spijkerbroeken en leggings, zien we langslopen. “ We hadden kapucijners en aardappelpuree met een kaasplak.  Best oké,”  roept Sandra terug. Verslaggever Tanja en ik kijken verbijsterd richting Eric van Furth, de directeur van de kliniek. “ Dit kan je niet menen, Eric! Deze meisjes hebben al anorexia. Dan ga je ze in deze temperaturen toch geen capucijners voorzetten!”

Het is voor het eerst dat we met z’n allen moeten lachen over het onderwerp ‘ eten’ . Voor de patiënten – cliënten zeggen ze liever hier-  is het een moeilijk thema.  Wendy moet ook lunchen. Zij heeft boterhammen meegenomen. Ze wendt zich af, zodat zo min mogelijk mensen haar minihapjes van het brood zien plukken.  “ Anders vinden ze dat gek,” .  “ Doe normaal!”  roept Anouk verontwaardigd. “ Waarschijnlijk denken ze alleen maar dat je lekker op een bankje een boterhammetje zit te eten. Niks meer en niks minder.” Anouk heeft natuurlijk gelijk. Maar meteen bedenk ik me, dat zij degene is die nog niks heeft gegeten. Ze volgt vandaag geen behandeling, dus het is maar de vraag of ze dat nog gaat doen.

Broodmagere rolmodellen
Anouk, Sandra en Wendy hebben alle drie een flinke eetstoornis. Het is bijzonder dat we met hen mogen praten, want ze zijn nog volop in behandeling.  Met terugvallen en met kleine stapjes vooruit. We  maken een onderwerp over Pro Ana-sites.  Dat zijn internetpagina’s, vooral blogs, waar meisjes en vrouwen met een eetstoornis elkaar op de hoogte houden van wat ze (niet) eten, hoe je het beste kan braken of hoe je je ouders zo goed mogelijk kan voorliegen.  Hoe invloedrijk zijn deze sites eigenlijk en maken meisjes met eetstoornissen er veel gebruik van?

Goede Nederlandse onderzoekscijfers waren er eigenlijk niet en daarom hebben de mensen van eetcentrum Ursula dat onderzoek zelf gedaan onder de eigen patiënten. Ongeveer een kwart van de vrouwen en meisjes in de kliniek is regelmatige gebruiker van de sites (geweest), bijna de helft van de cliënten heeft wel eens een Pro Ana-site bezocht. Vooral voor de tips en trucs en om plaatjes te kijken van broodmagere rolmodellen. “In zekere zin vielen de aantallen me nog mee. Als het 100%  was geweest, had me dat ook niet verbaasd, “ zegt Van Furth.  Veel bezoekers of weinig, eigenlijk doet dat er ook niet toe. Elke bezoeker is er een te veel. Deze drie meisjes waren regelmatige gebruikers van de sites. Op mindere dagen kijkt Anouk nog steeds. Na een korte stilte … “ twee dagen geleden nog..”

Verbieden?
Frankrijk heeft de blogs verboden: het aanzetten tot een eetstoornis wordt strafbaar. Collega Saskia Dekkers heeft daar al eerder een weblog over geschreven.

In Nederland zijn we nog niet zo ver. En het is maar de vraag of het zin heeft de sites te verbieden. Ze weten ze toch wel via een omweg te vinden: Wat kan, gebeurt. “Natuurlijk zou ik liever willen, dat de sites niet bestonden. Maar ze bestaan.  In verbieden geloof ik niet. Bovendien:  wie moet je dan straffen,” vraagt Van Furth zich af. “ De meisjes die zo’n blog bijhouden, hebben vaak zelf een ernstige eetstoornis.” Slechts 1 op de 5 vrouwen met een eetstoornis wordt daarvoor behandeld. Wat de sites doen met meiden van wie de eetstoornis niet wordt herkend, is gissen.

Sommige meisjes ontwikkelen al op hun achtste een rare relatie met voedsel, ze verstoppen eten en doen wedstrijdjes wie de platste buik heeft. Tussen de opnames door, vertellen de meiden in ‘de Ursula’ over de patronen waarin ze vastzaten.  Je avondeten stiekem in je zakken proppen en meteen daarna de hond uitlaten zodat je de aardappels ongemerkt in een vuilnisbak kan deponeren, in een carrousel van sapkuren en klisma’s vastzitten, proberen of je verslaafd kan raken aan braken. “Tja, dat bleek dus inderdaad te kunnen,” vertelt Anouk nuchter.

Had iemand iets kunnen doen of kunnen zeggen waardoor je jezelf niet zou zijn gaan uithongeren, vraag ik Wendy en Anouk. Ze denken beiden na. “ Nee,”  zegt Wendy beslist, “ het zit in mijn hoofd. Ik kom uit een gezin waar we gewoon aan tafel ontbeten, niks maaltijden overslaan. Niemand had iets kunnen doen.”

Vijf kilo dikker
Knap hoe deze drie meiden  heel goed hebben nagedacht over wat ze willen vertellen. En vooral wat niet. Ze mogen op ieder moment de opnames stopzetten en besluiten om toch niet mee te doen. Een camera blijft eng, en voor hen helemaal. “Televisie maakt vijf kilo dikker,”  waarschuwen ze elkaar. Ze gaan dan ook niet in hun eentje kijken als dit onderwerp wordt uitgezonden. Wendy, Anouk en Sandra hebben gelukkig weer wat vlees op de botten. Je pikt ze er niet snel uit als vrouwen met een ernstige eetstoornis. Maar toch is het een dun koord waar ze op balanceren. 

De opnames zijn klaar. Als we wegrijden zien we in de tuin een heel dun meisje, dat een ander, nog dunner meisje in een rolstoel voortduwt. Het is onhandig manoeuvreren met het infuus in haar arm.  In het zonlicht lijken de twee bijna doorschijnend.  Ondanks de weken van voorbereiding die in dit onderwerp over eetstoornissen zijn gaan zitten, went de aanblik niet.  We zien broze vrouwen, die eigenlijk in de kracht van hun leven zouden moeten zitten.  Maar ook  vrouwen met enorm overgewicht, die met moeite het trapje van de obesitaskliniek nemen. Ze zijn maanden, soms jaren bezig om beter te worden. Het is een wereld, waar we in de dagelijkse praktijk van het snelle nieuws niet zo vaak binnenkomen. Ik ben blij dat we af en toe de tijd nemen om geduld te hebben.

Ik zit nog wel met een probleem: volgens ongeschreven blogregels zou ik moeten doorlinken naar zo’n pro-ana site. Toch maar niet, besluit ik. Geïnteresseerden vinden de sites misschien zelf wel, maar daar hoef ik niet bij te helpen.

http://weblogs.nos.nl/binnenlandredactie/2008/05/17/anorexia-en-kapucijners/